Hanes

Dyhead brawd a oedd eisiau gwella ei Gymraeg symbylodd y syniad gwreiddiol o gael Cyfrinfa ddwyieithog, a fuasai’n gallu cynnal ei defodau yn Gymraeg neu Saesneg, Ffurfiwyd pwyllgor o frodyr o’r un feddylfryd ac ymhen dim, aethpwyd ati i wireddu’r nod hwn. Cyfieithwyd y ddefod Saesneg i’r Gymraeg a chyn bo hir roedd tîm arddangos wedi’u ffurfio a oedd yn gallu perfformio’r defodau yn Gymraeg.

Ym mis Hydref 1982, daeth Cyfrinfa Penybont, Rhif 6743 yn gyfrinfa nawdd ac felly ein mam Gyfrinfa. Felly, gwireddwyd Cyfrinfa Dewi Sant ac fe’i cysegrwyd ar Fawrth 1af 1983. Roedd 27 o aelodau sefydlu.

O 1983 tan 2006, cynhaliwyd y defodau, ym Maesteg. Teimlwyd fodd bynnag, am fod yr aelodau yn dod o ardaloedd gwasgaredig y buasai Penybont ar Ogwr yn lleoliad mwy cyfleus. Felly ers 2006 hyd y dydd heddiw, cartref Dewi Sant yw Teml Saeryddol Penybont-ar-Ogwr.

Gyda golwg cyson ar wella, adolygwyd y ddefod Gymraeg yn gyfan gwbl yn 2007 a hon a ddefnyddir bellach yn y Gyfrinfa.

Yn 2012, aethpwyd ati i gynllunio a phrynu Baner a gysegrwyd gan Brif Feistr y Dalaith mewn seremoni drawiadol iawn.

Roedd y gwaith caled a wnaed gan y Sylfaenwyr wedi dwyn ffrwyth drwy uno’r Gyfrinfa dan ei baner ei hun.

Mae Cyfrinfa Dewi Sant, Rhif 9067 wedi bodoli ers 32 mlynedd. Mae hi’n Gyfrinfa gyfeillgar iawn ac mae’n awyddus i annog personau o’r un feddylfryd i ymuno â rhengoedd y Gyfrinfa arbennig iawn sy’n wir unigrw.